Ineens stroomt er handalcohol uit de brouwketel

HET VERHAAL VAN WIETSE

Het is de eerste echt mooie zondag van het jaar. Hoewel Nederlanders de donderdag ervoor is gevraagd sociaal contact te mijden en thuis te blijven, zoeken mensen massaal de stranden, parken en bossen op. Wietse volgt de voorschriften. Hij blijft thuis en besluit zijn tuin voorjaarsklaar te gaan maken. Het is een uur of elf als zijn vingers de schop omklemmen en hij de tuin aandachtig in zich opneemt. Achterin starten, besluit hij. Dan gaat de telefoon. Dat zal je altijd zien, denkt Wietse.

Peer Swinkels, leest hij in het schermpje, zijn werkgever, de CEO van Royal Swinkels Family Brewers. Hij besluit de zwarte, mobiele driftkikker op de tuintafel uit zijn lijden te verlossen. Kort daarop stelt Peer hem de vraag die de brouwerij de daaropvolgende weken volledig op de kop zullen zetten. “Wietse, het AMC belde. Er dreigt een tekort aan pure alcohol bij ziekenhuizen. Of wij kunnen helpen? Het gaat om serieuze hoeveelheden.” In het hoofd van Wietse gaat direct de knop om. De schop blijft eenzaam achter als hij zijn verantwoordelijkheid pakt als ‘head of brewing’.

De kunst is het brouwproces omgekeerd te krijgen zodat het hoofdproduct alcohol wordt.

Wietse

Dezelfde dag nog neemt hij contact op met de man die Peer gesproken had. Het is degene die voor de grotere Nederlandse ziekenhuizen de inkoop van alcohol centraal coördineert. Hij zoekt niet alleen naar alternatieve leveranciers van alcohol, maar ook naar een partij die het goedje kan omzetten in handalcohol en liefst meteen kan verpakken. Het eind van de voorraad is bij veel ziekenhuizen namelijk in zicht. Wietse denkt na. Hij heeft nog twee containers met 20% alcohol staan. Zou hij die naar 60 of 70% alcohol kunnen brengen door ze opnieuw te destilleren? En zou het tankbier dat nu nog bij hun horecaklanten ligt hier misschien voor kunnen worden ingezet? Dat zou mooi zijn. Dan gaat het niet verloren. Ze hadden toch al beloofd dit kosteloos op te komen halen, om het vlak voor de horeca weer open gaat te vervangen. Op zo’n moment moet je immers van een vers biertje kunnen genieten, vond de brouwerij. Zijn frontale cortex schakelt koortsachtig. Hoe komen ze überhaupt aan de receptuur voor handalcohol en wat zijn daarvoor eigenlijk de richtlijnen van de World Health Organisation? Misschien zijn er nog wel blikjes waarin hij het kan verpakken. Er is nog genoeg dat uitgezocht moet worden, maar het zou mooi zijn als ze dit van de grond konden krijgen. En dus zegt Wietse de man aan de andere kant van de lijn toe dat hij gaat kijken hoe hij voor alcohol kan zorgen. Dan drukt hij op het rode telefoontje op zijn beeldscherm. Hij weet, dit wordt een gigantische operatie.

Horeca gesloten door corona

Het grootste obstakel dat hij moet zien te overwinnen, is dat de installatie die hij wil gebruiken niet ontworpen is om een hoog percentage alcohol te produceren. Er wordt normaal alcoholvrij bier op gemaakt, waarbij alcohol uit pils gedestilleerd wordt. Hij moet het proces om zien te keren zodat het hoofdproduct alcohol wordt. Er moeten flinke aanpassingen voor worden gedaan, maar daar schrikt Wietse niet voor terug. Bovendien weet hij dat hij op zijn collega’s kan rekenen. Het is een familie van rasondernemers. Bij Swinkels Family Brewers is een probleem een kans om nieuwe mogelijkheden te ontdekken. Belangrijk is ook dat ze een manier vinden om het proces veilig te laten verlopen. Alcohol is en blijft immers een hoog ontvlambare stof. Met een procestechnoloog, een collega van inkoop, iemand van R&D en een lid van de directie besluiten ze de volgende dag de koppen bij elkaar te steken. Op gepaste afstand uiteraard.

Het is een week later als alles in gereedheid wordt gebracht voor een eerste proef op de grote destillatiekolom. Om het mandaat van de directie hoeft Wietse maar één keer te vragen. Op maandag 23 maart komt de ‘go’. Het plan is eerst een batch van 1.000 liter te produceren. Ze moeten uitkomen op 80% alcohol om aan de WHO-richtlijnen te voldoen. Alleen dan is de handalcohol namelijk krachtig genoeg om het coronavirus de nek om te draaien.

Het is nog vroeg als het team van Wietse de centrale bedieningsruimte van de brouwerij binnengaat en het destillatieproces start via de computer. Verderop in de spaarzaam verlichte productiehal gaat het bier, dat is opgehaald bij Nederlandse kroegen, terug de brouwketel in. Stap voor stap zorgen de mannen ervoor dat de alcohol steeds verder wordt opgeconcentreerd. Elke vijf minuten meten ze de alcoholwaarde. Die blijft stijgen. 40%. 50%. In de hal is te horen hoe de stoom steeds harder door de brouwketel giert. Bij 60% wordt het echt spannend. Kunnen ze de waarde nog verder opvoeren? Halen ze de 80? Het duurt alles bij elkaar twee uur voor ze het antwoord weten. Het is een dikke ‘ja’! Als de laboriatoriumtest de alcoholwaarde van het eerste monster vervolgens ook nog eens bevestigt is de euforie door de hele brouwerij te voelen. 

Het is nu niet meer de vraag of we het kunnen, maar volle bak ervoor gaan.

Wietse

Het eerste belangrijke obstakel is overwonnen, maar Wietse weet dat de productie niet zijn enige zorg is. Omdat de blikjes die hij aanvankelijk op het oog had niet geschikt blijken, moet er ook verpakkingsmateriaal worden geregeld. En etiketten. En een ontwerp voor op de etiketten. Daarnaast moet de receptuur nog getest worden op laboratoriumschaal en de distributie worden opgezet. Gelukkig zijn de lijnen bij de brouwer kort waardoor er snel geschakeld kan worden. Zo komt het dat binnen de kortste keren mensen uit de hele organisatie bij het project betrokken zijn. En dat de stemming binnen de muren omslaat. Het samen-de-moed-erin-houden verandert in een ongekend enthousiasme. Iedereen zet zijn schouders eronder. Er wordt geregeld, geappt, gelachen en bij elke overwinning – op afstand – gehighfived. De ondernemersgeest is los. Wietse ziet het met een glimlach op zijn gezicht gebeuren. Hij weet: dit is Swinkels Family Brewers op haar best.

Woensdag 25 maart worden de eerste 150 flacons afgevuld. Handmatig en uiterst zorgvuldig. Door een hele groep medewerkers, allemaal keurig op anderhalve meter afstand van elkaar. Om de trots die op dat bijzondere moment voelbaar is te delen plaatst Yvonne van de afdeling Communicatie van Swinkels Family Brewers een kort bericht op LinkedIn. De bescheiden boodschap zorgt voor een golf aan reacties. Niet alleen online. Een dag later staat de telefoon bij de brouwer roodgloeiend. Van alle kanten is er interesse in Bavaria’s handalcohol. Er zijn zelfs mensen die in tranen opbellen. Vooral in de ouderenzorg blijkt de situatie nijpend. Wietse weet dat het nu niet meer de vraag is of ze handalcohol kunnen maken. Het is nu volle bak ervoor gaan. Hij is blij dat hij met zijn team een beetje kan helpen in deze tijd. De moeilijkste klus komt nog: het verdelen van de handalcohol onder de talloze aanvragers.


Dinsdag 31 maart staat de pers op de stoep. Nog net op tijd om de eerste batch flacons met Bavaria handalcohol op de gevoelige plaat vast te leggen. Diezelfde middag gaat de partij op transport naar de instellingen waar de nood het hoogst is. De brouwerij zet er haar eigen horecachauffeurs voor in. Zo helpt de Swinkels Family Brewers tal van zorginstellingen uit de brand. Van huisartsenpost tot verpleegtehuis en uitvaartcentrum. Kosteloos.

Om in april te kunnen opschalen naar de maximale productiecapaciteit krijgt Swinkels Family Brewers bijval van Duko Grafimedia voor de etiketten op de flacons en IFF uit Tilburg, die het afvullen voor zijn rekening neemt. Transportbedrijven King en Van de Heuvel helpen de handalcohol verspreiden over Nederland. Ook dat gebeurt belangeloos. De brouwer zorgt uiteindelijk voor meer dan 30.000 liter handalcohol.

Tekst en fotografie: Stories by Dymph.